Ruben Dekker over de toekomst van de transitieagenda: ‘Kruisbestuiving blijven behouden’
Ruben Dekker, beleidscoördinator van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en een van de kartrekkers van de Transitieagenda Consumptiegoederen (TAC), reflecteert op 7 jaar samenwerking en vertelt over de nieuwe structuur van het huidige programma binnen het Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE).
Wat viel je dit jaar op tijdens de Nationale Conferentie Circulaire Consumptiegoederen?
“Wat me vooral opviel, was de energie. Je ziet mensen uit allerlei hoeken van de circulaire economie samenkomen: van bedrijven tot beleidsmakers en van reparateurs tot financiers. Die kruisbestuiving is ongelooflijk waardevol. Als beleidsmaker heb ik best een goed beeld van wat er in het veld gebeurt, mede dankzij dit event. Je hoort hoe beleid in de praktijk uitpakt, waar het werkt en waar het wringt. Dat helpt om scherp te blijven. Dit jaar zag ik echt een professionaliseringsslag bij reparateurs. Ze denken steeds meer vanuit de consument door de mogelijkheid te bieden om online afspraken te maken en in te zetten op betere service. Dat vond ik erg bemoedigend.”
Terugkijkend op het beleid rond TAC, wat is er goed gegaan? En wat kon beter?
“De grote kracht van de TAC was verbinding. Het bracht partijen bij elkaar die normaal niet vaak bij elkaar aan tafel zouden zitten. Zo is de circulaire economie op de kaart gezet bij de overheid, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Die netwerkfunctie heeft enorm geholpen in de beginfase en de koplopers hebben letterlijk de weg vrijgemaakt. Wat beter kon is de koppeling met beleid. TAC werkte bewust vrij en zocht waar de energie in de keten zat. Dan kom je snel bij verbinders, iets minder bij echte vertegenwoordigers. Dat is goed voor innovatie, maar maakt het ook lastig om formele doelen te koppelen aan beleid of sectorafspraken. Naarmate de beweging groeide, werd duidelijk dat we ook een meer representatieve structuur nodig hebben waarin bedrijven, overheden en andere spelers met mandaat kunnen spreken.”
TAC heeft de circulaire economie op de kaart gezet bij de overheid, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties” – Ruben Dekker
Hoe gaat die nieuwe structuur eruitzien?
“We gaan van een brede beweging naar een meer gestructureerde aanpak per productgroep. Er komen zogenoemde ketentafels voor de prioritaire productketens Textiel, Elektrische en elektronische apparaten, Meubels en Verpakkingen. Welke partijen er precies in gaan zitten weten we nog niet, maar we willen in ieder geval voorkomen dat het stroperig wordt en dat er geen beweging in zit. Denk aan een kopgroep en een peloton: de koplopers blijven trekken, en er komt meer beweging bij de gevestigde orde.”
Wat betekent die nieuwe governance voor de stakeholders van de transitieagenda?
“De meesten blijven gewoon betrokken. Alleen de vorm verandert: we gaan specifieker werken per keten. Maar we blijven luisteren, stimuleren en samen met partijen zoeken naar oplossingen. Wat wél verdwijnt, is het overkoepelende overleg. Daarom overwegen we om wel een jaarlijks event te blijven organiseren om die brede kruisbestuiving te behouden. Dat was immers de kracht van TAC.”
Wat gebeurt er met de koplopers van de circulaire economie die zich bij TAC hebben gevoegd?
“Zij blijven cruciaal. Aan elke nieuwe ketentafel willen we juist die vernieuwers een plek geven. De uitdaging is om hun energie te behouden binnen een structuur die ook representatief is. Dus ja, er komt meer coördinatie, maar de innovatiekracht van de koplopers mag niet verloren gaan.”
Welke rol heeft industriebeleid in de toekomstige circulaire economie?
“Een hele grote. Het denken is verschoven: circulaire economie ís industriebeleid. Europa en Nederland kunnen niet concurreren op grondstoffen of goedkope arbeid, dus we moeten het hebben van slimme, schone productie en hergebruik van materialen. Dat maakt ons minder afhankelijk en economisch sterker. De circulaire economie is geen idealistisch hobbyproject, maar een economische noodzaak.”
Hoe kunnen we circulaire doelstellingen steviger inbedden in de economie?
“Door de prikkels te veranderen. Zolang succes wordt gemeten in verkoopaantallen, blijven bedrijven sturen op groei in volume. Dat moet kantelen naar waarde over tijd: levensduur, hergebruik, service. Van lineair naar circulair dus. Ook financierders moeten anders kijken: bij circulaire bedrijven ligt de winst niet in voorraden, maar in langdurige relaties en onderhoud. Banken beginnen dat nu te begrijpen, maar er is nog een wereld te winnen.”
De innovatiekracht van koplopers mag niet verloren gaan” – Ruben Dekker
Waar kijk je de komende jaren naar uit?
“We gaan de komende tijd veel Europese wetgeving implementeren over batterijen, verpakkingen en textiel. Dat gaan mensen echt merken. En ik kijk uit naar de herziening van de regelgeving voor elektrische apparaten: daar ligt een grote kans om verspilling terug te dringen en levensduur te verlengen. We moeten nog flink wat huiswerk maken, maar de richting is in ieder geval goed.”
Wat wil je het team van de TAC meegeven?
“Allereerst: dank! Er is in 7 jaar ongelofelijk veel neergezet. Het netwerk, de kennis, de inspiratie: dat is waardevol kapitaal. Natuurlijk is het even slikken dat TAC in deze vorm stopt, ook door financiële redenen. Maar het werk gaat door, in nieuwe vormen. Mijn boodschap: houd contact, blijf bouwen en breng die energie mee in wat volgt. De basis is gelegd. Nu kunnen we verder groeien.”
